මේ
වන විට භික්ෂූන් වහන්සේලා විසි දෙනමක් මත් ද්රව්ය සමග කටුනායක ගුවන් තොටුපලේ දී
අත් අඩංගුවට පත් වී ඇත. කාලයක් තිස්සේ කළ මගඩියක් මේ ලෙස හෙළිදරව් වූයේ මත්ද්රව්ය
නාශක පොලිසියට ලැබුණු ඔත්තුවක් නිසා බව සැළවේ.මෙම මත්ද්රව්ය පැන්නවීම පිටිපස
කඩවත රන්මුතුගල විහාරයක භික්ෂුවක් ද ගාල්ල ප්රදේශයේ මුස්ලිම් ව්යාපාරිකයෙකු ද
සිටින බවට මේ වන විට වාර්තා පළ ව තිබේ.ඒ අතර අන්තර් ජාල සාකච්ඡාවකට සාභාගි වෙමින්
නාමල් කුමාර මහතා ප්රකාශ කර සිටින්නේ මෙම ජාවාරම පිටිපස තායි කාන්තාවක්ද
එංගලන්තයේ වසන ඇයගේ සැමියාද ඇතුළු විශාල පිරිසක් සිටින බවයි. මත්ද්රව්ය මෙරටට
රැගෙන පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලාගෙන් වැඩි පිරිසක් මේ සම්බන්ධව තොරතුරු නොදන්නා
කමින් උගුලකට හසුව තිබෙන බව මේ සිද්දිදාමයෙන් පැහැදිලි වේ.
භික්ෂූන් වහන්සේලා විදේශ ගත වීම අහම්බයක්
නොවේ. විශේෂයෙන්ම ඉන්දියාව තායිලන්තය වැනි පැරණි බෞද්ධ රටවල් හි ආරාධනයෙන්ද
වන්දනාව සඳහාද වැඩම කිරීම සුළභය.සියම් දේශය සහ අමරපුරය උප සම්පදා කර්මයන් සමග
අතීතයේ සිටම තිබුණු සම්බන්ධය නිසා මෙරට භික්ෂූන් වහන්සේලා කෙරෙහි ඒ රටවල තිබෙන
ගෞරවය අති මහත්ය. මෙම මත් ද්රව්ය සිද්දිය නිසා මෙම ගෞරවය පළුදු වීම සැබවින්ම ඛේදවාචකයකි.
මෙතෙක් කලක් භික්ෂූන් වහන්සේලා විදේශ ගත වීමේ දී නායක ස්වාමීන් වහන්සේලා ගේ නිර්දේශය
බුද්ධ ශාසන අමාත්යංශය හරහා නිකුත් කිරීම සිදුව ඇත. මන්ද වැඩම කරන කරණු ලබන
භික්ෂූන් වහන්සේලා පිළීබඳව සංඝ සංස්ථාව දැන සිටිය යුතු බැවිනි. එම නිර්දේශය
තානාපති කාර්යාල සඳහා ඉදිරිපත් කළ යුතු විය.පසුගිය ජනවාරි මස පළමු වන දින සිට මෙම
නිර්දේශය අවශ්ය නොවන බව විදේශ කටයුතු අමාත්යංශයේ ලේකම් විසින් බුද්ධ ශාසන අමාත්යංශයේ
ලේකම් වෙත ලිපියකින් දන්වා ඇත. තානාපති කාර්යාල වලට මෙම යොමු කරලීම සිදු කර
තිබෙන්නේ 2025 දෙසැම්බර් මාසයේ දීය.පසුව එහි පිටපතක් සහිතව බුද්ධ ශාසන අමාත්යංශයට
දන්වා යවා ඇත. අනතුරුව එම තත්වය භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙතද මෙහෙණින් වහන්සේලා වෙත ද
ලිඛිතව දන්වා යවා ඇත.
තායිලන්තය වැනි රටවලට වීසා ලබා ගැනීමේ
අවශ්යතාවය පසුගිය කාලයේ අහෝසි කෙරුණු නමුත් නායක ස්වාමීන් වහන්සේලාගේ නිර්දේශය ලබා
ගැනීමේ වැදගත්කමක් ඇත.ඒ නිර්දේශය මගින් විහෙෂයෙන්ම තරුණ භික්ෂූන් වහන්සේලා ගේ සංචාරයන්
ගැන පූර්ව අවබෝධයක් නායක ස්වාමීන්
වහන්සේලාටත් අදාළ අමාත්යංශයටත් ලැබෙන බැවිනි.එහෙත් එම තත්වය නොසලකා හැර විදේශ කටයුතු ලේකම් වරයා විසින් නිකුත් කරන ලද
ලිපියේ බරපතල කාරණා අඩංගු වෙයි. විදේශ ගත
වීමක දී පොදු මහජනතාව ,අන්යාගමික
පූජකයන් තානාපති කාර්යාල වලට ඉදිරිපත් කරන ලේඛන ලෙසටම භික්ෂූන් වහන්සේලාද කටයුතු
කළ හැකි බව එහි දක්වා ඇත. මෙරට ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ නවවන වගන්තිය මගින් කියැවෙන
බුද්ධාගමට ප්රමුඛස්ථානය හිමිවන්නේය යන වගන්තිය මේ මගින් උල්ලංඝණය කර තිබේ. මෙම
තීරණය ගැනීමට ප්රථම මහා නායක ස්වාමීන්වහන්සේලාගේ අදහස් විමසීමට විදේශ කටයුතු ලේකම්
වරයා කටයුතු කර නැත. තානාපති කාර්යාල වලට ලිපිය තැපැල් කිරීමෙන් පසුව බුද්ධ ශාසන
අමාත්යංශයට දන්වා යවා ඇති බව ලිපියෙන් පැහැදිලි වේ. මෙම තත්වය උදාවූයේ භික්ෂුන්
වහන්සේලාගේ ඉල්ලීම නිසාවෙන්ද එසේත් නැතිනම් අමාත්ය මණ්ඩල තීරණයකින් ද නැති නම්
ජනාධිපතිවරයාගේ තීරණයකින් ද යන්න පැහැදිලි නැත.
මෙම ක්රියාව මත බුද්ධ ශාසන අමාත්යංශයෙන්
ලිපියක් ගෞරවනීය ස්වාමීන් වහන්ලොට තැපැල් කළ පසු සමස්ත ලංකා බෞද්ධ සම්මේලනය විසින්
මහා නායක ස්වාමීන් වහ්නසේලා දැනුම්වත් කරමින් 2026/ 01/ දින ලිපියක් යවා තිබුණි. ඒ
සම්බන්ධව මහා නායක ස්වාමීන් වහන්සේලා සෘජුව මැදිහත් වූ බවක් පෙනෙන්නට නැත. මෙම
තත්වයේ බරපතල කම ඉස්මතුව පවතින්නේ මත්ද්රව්ය ගෙන පැමිණි තරුණ භික්ෂූන් වහන්සේලා
බහුතරයක් තම නායක ස්වාමීන් වහන්සේලා දැනුම්වත්ව විදේශ ගතව නොමැති බවයි.එලෙස කරුණු
වසන්ගා ගැනීමට හේතු වන්නට ඇත්තේ වටස්ඇප් සමූහ වල උන්වහන්සේල සම්බන්ධ කොට ගෙන කරන
සංවාද අනුව විය හැකිය. නායක ස්වාමින් වහන්සේලා දැනුම්වත් වීමෙන් ගමනට බාධාවක් ඇති
වන්නට ඉඩ ඇති බව එහිදී සාකච්ඡා වන්නට ඇත. කෙසේ වෙතත් මෙහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන්
විහාරස්ථාන වල ඉතා වැදගත් කාර්යයන් කළ තරුණ භික්ෂුන් වහන්සෙලා සිවුරු අරවන්නට ද
ගිහියන් ලෙසට නඩු කටයුතු සඳහා යොමු කරවන්නට ද මහා නායක ස්වාමීන් වහ්නසේලා අනුමැතිය
දී තිබේ. මෙම තත්වය මෙම ප්රශ්ණය තවත් සංකීර්ණ කරන්නට හේතු වී තිබේ.මත්ද්රව්ය
ගෙන ඒම සංවිධානය කිරීම ඊට සමගාමීව විදේශ ගත විමේ නිර්දේශය අවංලංගු කිරීම පැහැදලිව
පවතින ආණ්ඩුවේ මැදිහත් වීමකින් සිදු වූවකි. මෙම භික්ෂූන් වහ්නසේලාගෙන් කීප දෙනෙකු
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලනයට ද සෘජුව සම්බන්ධ වී ඇති බව ප්රකටය. එලෙස සම්බන්ධ
වූවන් දඩමීමා කරගෙන කිසිවක් නොදන්නා බහුතර තරුණ භික්ෂූන් වහ්සේලා මෙයට මැදිහත් කර
ගැනීම ඛේදවාචකයකි.
යටත් විජිත
සමයේ දී වැඩ සිටි නැණවත් ප්රාචීන පණ්ඩිත උගතෙකු වශයෙන් කටයුතු කළ ප්රකට
යතිවරයෙකුට අත්වූ ඉරණම මෙහිදී සටහන් කර ලිපිය අවසන් කරමි. උන්වහන්සේ නමින්
සූරියගොඩ සුමංගල විය. වර්ෂ 1919 දී
බ්රිතාන්ය යේ ඔක්ස්ෆඩ් විශ්ව විද්යාලයට ඇකුල් වීමට වරම් ලැබූ මෙරට ප්රථම
භික්ෂූන් වහන්සේ වූයේ පූජ්ය සූරියගොඩ සුමංගල තෙරණුවෝය.බ්රිතාන්යයේ හෙන්රි
මැන්චෙස්ටර් ඔක්ස්ෆඩ් විශ්ව විද්යාලයේ උන්වහන්සේ උගෙනුම ලැබූ බව දක්වා ඇත.
භික්ෂුවක් ලෙසට තම තරුණ වියෙහිදීම 1903 වසරේ දී සංයුක්ත නිකාය ගාථා සන්නය ඉංග්රීසි
බසට පරිවර්තනය කළ උන් වහන්සේ ඉන්පසුව 1914 දී ධම්මපදය ඉංග්රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය
කරන ලද්දේය..පසුව දශකුමාර චරිතයද ප්රකාශයට පත් කර ඇත.මේ ග්රන්ථයන් ප්රකාශයට පත්
කරන ලද්දේ ප්රාචීන භාෂෝපකාර සමිතිය සහ
රාජකීය ආසියාතික සඟරා ප්රකාශන මගිනි.ප්රාචීන භාෂා පිළිබඳ මහත් උනන්දුවක් දැක්වූ
හෙන්රි මැකලම් ආණ්ඩුකාරවරයා ගේ අනුග්රහයෙන් පූජ්ය සූරියගොඩ සුමංගල හිමියන්ට
ඔක්ස්ෆඩ් මැන්චෙස්ටර් විශ්ව විද්යාලයට දෙවසරක ශිෂ්යත්වයක් ලැබුණේ පෙර අපරදිග
භාෂා පිළිබඳ උන්වහන්සේ සතුව තිබූ දැනුම නිසාවෙනි. මහා බ්රිතාන්යයේ වැඩි දුර අධ්යාපනය
පිණිස වැඩම කළ සූරියගොඩ සුමංගල හිමියන්
යළි ලංකාවට වැඩම කළ පසු ලංකා විශ්ව විද්යාලයේ පෙරදිග භාෂා අධ්යන අංශය ආරම්භ
කිරිමට උනන්දු කර අනුග්රහය ලබා දී ඇත.
උන්වහන්සේ
එංගලන්තයට බල පිටතව ගොස් එහි සිටද තම ඥානාලෝකය බබුළුවමින් උපන් රටට ගෞරවයක්
අත් කර දුනි.උන්වහන්සේ ආපසු සිය රටට වැඩම කර නැවෙන් ගොඩ බසින විට ගෙනා ගමන් මළු පරීක්ෂා කෙරුණි. එහිදී කාන්තා
නිරුවත් පින්තූර රැසක් සොයා ගන්නට හැකි විය. උගත් නැණ භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් ලෙස
උපන් බිමේ ගෞරවය ලබන්නට සිටි උන්වහන්සේ ගේ කීර්තියට කළු පැල්ලමක් එකතු විය.ස්වල්ප
කාලයක් නිහඩව සිටි උන්වහන්සේ උපැවිදි වී සුමංගල සූරියගොඩ නමින් ප්රකටව සිට මෙරට
බෞද්ධ අධ්යාපනය නගා සිටුවීමට සිය කාලය ධනය වැය කරන ලද්දේය.නමුත් සුසුනට වැදගත්
යතිවරයන් වහන්සේ නමක් අහිමි විය.ඒ අඩුව පිරිමැහිය නොහැකි තරම්ය.එම නිසා වරදෙහි
යෙදෙන භික්ෂූන් වහන්සේලා නිවැරදි මගට පත් කර බුදු සසුන ආරක්ෂා කර ගැනීම අද දවසට
වඩා සුවිශේෂීය. මන්ද සසුනෙහි පිහිටුවන්ට තරමේ දරුවන් ජාතියට අද දායාද නොවන බැවිනි.
මතුගම
සෙනෙවිරුවන්
